Τι είναι ο Καρκίνος του Παχέος Εντέρου;

O Καρκίνος εντέρου και του ορθού είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους καρκίνους στην Ευρώπη και τις Δυτικές κοινωνίες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ο δεύτερος πιο συνηθισμένος καρκίνος τόσο για τους άντρες όσο και για τις γυναίκες. Περίπου, 30.000 άνθρωποι εμφανίζουν καρκίνο του ορθού στο Η.Β. κάθε χρόνο. Το ένα τέταρτο αυτών των ανθρώπων διαγιγνώσκονται όταν είναι πια αργά. Συνεπώς δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για θεραπεία, καθώς ο καρκίνος βρίσκεται σε πολύ προχωρημένο στάδιο.

καρκίνος εντέρου

Δυστυχώς, παρότι σήμερα υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές θεραπείες αντιμετώπισης του Καρκίνου του Ορθού, αυτή η πάθηση εξακολουθεί να προκαλεί χιλιάδες θανάτους ετησίως. Όλες οι θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές στα πρώιμα στάδια, γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό ο Καρκίνος του εντέρου να εντοπίζεται όσο πιο άμεσα γίνεται μετά την εμφάνισή του.

Αυτό το σκοπό εξυπηρετούν οι οδηγίες σχεδόν από το σύνολο της διεθνούς ιατρικής κοινότητας,, για τη διενέργεια ελέγχου ρουτίνας του παχέος εντέρου, με κολονοσκόπηση, στον ευρύ πληθυσμό σε ενήλικες άνω των 45 ετών, με ή χωρίς συμπτώματα.

Στις περισσότερες των περιπτώσεων, ο Καρκίνος του Ορθού εμφανίζεται σαν πολύποδας. Ο πολύποδας είναι ένας όγκος, ο οποίος χρειάζεται χρόνια για να αναπτυχθεί. Κάποιοι πολύποδες, όχι όλοι βέβαια, θα εξελιχθούν σε καρκίνο αν δεν αφαιρεθούν εγκαίρως. Αν ένας πολύποδας ανακαλυφθεί και αφαιρεθεί προτού γίνει κακοήθης, ο κίνδυνος για εμφάνιση καρκίνου του εντέρου εξουδετερώνεται. Οι πολύποδες εντοπίζονται και αφαιρούνται κατά τη διάρκεια της κολονοσκόπησης.

Συνδέεται με την ηλικία και το Οικογενειακό Ιστορικό;

Το 95% των περιπτώσεων Καρκίνου του Ορθού εμφανίζονται μετά την ηλικία των 40 ετών. Η πλειοψηφία των περιπτώσεων εμφανίζεται μετά την ηλικία των 60 ετών. Μπορεί κάποιος να εμφανίσει Καρκίνο του Ορθού πριν από τα 40 του χρόνια, αλλά μόνο στην περίπτωση που υπάρχει γενετική πάθηση στην οικογένειά του. Γι’ αυτό, ένας σημαντικός παράγοντας, όταν ρωτάμε για τα παραπάνω συμπτώματα, είναι το «Οικογενειακό Ιστορικό»

Δεδομένου ότι ο Καρκίνος του Ορθού είναι πια μια πολύ συνηθισμένη πάθηση, ο καθένας μας μπορεί να έχει κάποιον συγγενή που να έχει νοσήσει από αυτή την πάθηση. Ιδιαίτερα μάλιστα σε προχωρημένη ηλικία, αφού ο καρκίνος που εμφανίζεται σε προχωρημένη ηλικία είναι απίθανο να έχει προκληθεί από γενετικούς κυρίως παράγοντες. Επίσης, οι μακρινοί συγγενείς δεν ενέχουν κίνδυνο, καθώς τα γονίδια εξασθενούν αρκετά μετά από κάθε γενιά.

Κίνδυνοι εμφανίσεως του Καρκίνου του Ορθού σχετιζόμενο με κληρονομικότητα, υπάρχουν μόνο στην περίπτωση που έχει εμφανίσει την πάθηση ένας ή περισσότεροι συγγενείς πρώτου βαθμού “First Degree Relative –FDR”. Λέγοντας ΣΠΒ εννοούμε τους γονείς ή τα παιδιά, μόνο. Το ενδεχόμενο γενετικής πρόκλησης του Καρκίνου του Ορθού είναι υψηλότερο, στην περίπτωση που ο ΣΠΒ έχει εμφανίσει Ορθοκολικό Καρκίνο σε σχετικά νεαρή ηλικία. Αν υπάρχουν ένας ή περισσότεροι ΣΠΒ που έχουν εμφανίσει καρκίνο σε ηλικία μικρότερη των 40 ετών, τότε μπορεί να υπάρχει γενετική πάθηση στην οικογένεια: Familial Adenomatous Polyposis (FAP) or Hereditary Non Polyposis Colorectal Cancer (HNPCC).

Επισημαίνουμε πως, όταν τίθεται θέμα υποψίας αυτών των παθήσεων, τότε ενδείκνυνται πλήρεις γενετικές εξετάσεις από εξειδικευμένους γενετιστές. Ενδεδειγμένες μπορεί να είναι επίσης οι προληπτικές εξετάσεις αρκετών μελών της οικογενείας. Υπογραμμίζεται ότι αμφότερες οι FAP και HNPCC είναι σπάνιες ασθένειες και ευθύνονται για τις περιπτώσεις Καρκίνου του Ορθού σε ποσοστό μικρότερο από 5%.

Τι συμπτώματα παρουσιάζει ο Καρκίνος του Ορθού;

Τα συμπτώματα του Καρκίνου του Ορθού είναι δυστυχώς «ύπουλα» και συχνά μπορεί να εκλαμβάνονται ως συμπτώματα συνηθισμένων παθήσεων, όπως είναι η γαστρεντερίτιδα, το ευερέθιστο έντερο, οι αιμορροΐδες κτλ. Ένας έμπειρος γιατρός μπορεί εύκολα να ξεχωρίσει με τις ερωτήσεις του αν πρόκειται για καρκίνο ή για κάποια από αυτές τις καλοήθεις παθήσεις, κάτι το οποίο δεν είναι πάντα εύκολο για τον ασθενή.
Τα κύρια συμπτώματα που είναι ύποπτα για καρκίνο του ορθού είναι τα εξής:

  1. Αιμορραγία από τον Πρωκτό
  2. Αλλαγή στις εντερικές συνήθειες, για διάστημα μεγαλύτερο από 6 εβδομάδες
  3. Κοιλιακό Άλγος
  4. Aναιμία

Υπογραμμίζεται ότι όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να προκληθούν από καλοήθεις παθήσεις και η παρουσία ενός ή περισσοτέρων εξ αυτών δεν σημαίνει ότι ο ασθενής έχει καρκίνο.

1. Αιμορραγία από τον Πρωκτό

Αυτό είναι ένα πολύ συνηθισμένο σύμπτωμα και στο 95% των περιπτώσεων προκαλείται από αιμορροΐδες ή από σχισμές στον πρωκτό – ραγάδες, ειδικά αν ο ασθενής είναι μικρότερος από 40 ετών.

Η αιμορραγία μπορεί να εμφανίζεται σαν κηλίδα ανοιχτού κόκκινου χρώματος πάνω στο χαρτί υγείας, προκληθείσα συνήθως από αιμορροΐδες. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται ως σταγόνες ανοιχτόχρωμου αίματος, είτε στην αρχή είτε μετά το τέλος της εντερικής κένωσης, επίσης προκληθείσα συνήθως από αιμορροΐδες.

Το ύποπτο είδος αίματος είναι αυτό που είναι πιο σκουρόχρωμο και αναμεμειγμένο με τα κόπρανα, γιατί μπορεί να σημαίνει ότι εκπορεύεται από ανώτερο σημείο του εντέρου και, συνεπώς, χρήζει εξέτασης.

Κάποιες φορές, η αιμορραγία είναι τόσο μηδαμινή ώστε να καθίσταται “δύσκολα ανιχνεύσιμη”, με αποτέλεσμα να μην αντιλαμβάνεται την παρουσία της ο ασθενής. Η υποψία αιμορραγίας ενισχύεται όταν εντοπίζεται ανεπάρκεια σιδήρου στον ασθενή, χωρίς να υπάρχει κάποια άλλη προφανής αιτία. Αυτή μπορεί να επιβεβαιωθεί με τη βοήθεια της εξέτασης “Faecal Occult Blood” test (FOB). Η παρουσία ανεξήγητης σιδηροπενίας και θετικού FOB είναι μια ένδειξη για να ερευνηθεί το ενδεχόμενο αιμορραγίας από το έντερο και το στομάχι.

Η αιμορραγία μπορεί να προκληθεί και από άλλες αιτίες, όπως από πολύποδα, από εκκολπομάτωση, αιμαγγειώματα κ.α.

2. Αλλαγή στις Εντερικές Συνήθειες

Κάθε άτομο έχει ένα ελαφρώς διαφοροποιημένο τρόπο εντερικής κινητικότητας ή «εντερικών συνηθειών”. Οι εντερικές συνήθειες μπορεί είναι να έμφυτες σε κάποιο άτομο, αλλά εξαρτώνται επίσης από διατροφικούς παράγοντες, από τον τρόπο ζωής του, ακόμα και από ψυχολογικούς παράγοντες.

Υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις, πέραν των ακραίων περιπτώσεων ή των παθολογικών συνδρόμων και στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν είναι εύκολο να προσδιοριστούν οι «φυσιολογικές» και οι «μη φυσιολογικές» εντερικές συνήθειες. Επιπλέον, οι εντερικές συνήθειες τείνουν να είναι μακροχρόνιες. Φυσικά, ο καθένας μπορεί να παρουσιάσει μια προσωρινή αλλαγή στις εντερικές συνήθειες, εξαιτίας γαστρεντερίτιδας, διατροφικής αλλαγής, ταξιδιού, στρες, κτλ, ωστόσο, οι περισσότερες αλλαγές αυτού του είδους τείνουν να αποκαθίστανται από μόνες τους εντός ολίγων εβδομάδων.

Οι εντερικές αλλαγές που επιμένουν για παραπάνω από έξι εβδομάδες μπορεί να συνιστούν ένδειξη εντερικής πάθησης.

Τρεις είναι οι εντερικές αλλαγές που μπορούν να παρουσιαστούν:

  • Δυσκοιλιότητα ή μειωμένη συχνότητα, με ή χωρίς ζόρισμα των εντερικών κενώσεων
  • Διάρροια ή αυξημένη συχνότητα
  • Εναλλαγή Δυσκοιλιότητας-Διάρροιας

Από τις προαναφερθείσες, η δυσκοιλιότητα αποτελεί το λιγότερο ύποπτο σύμπτωμα και δεν απαιτεί πάντα άμεση εξέταση, αν εξηγείται λογικά η εμφάνισή της. Προτού γίνουν παρεμβατικές εξετάσεις, ο ασθενής μπορεί να δοκιμάσει να ακολουθήσει μια διαστροφή πλούσια σε ίνες, με τη λήψη κάποιων ήπιων καθαρτικών.

Η διάρροια, ή απλά η αυξημένη συχνότητα με μη σχηματοποιημένα κόπρανα, είναι πιο ύποπτη. Το σύμπτωμα αυτό μπορεί να είναι πραγματική διάρροια, τ.ε. υδαρή κόπρανα ή απλά αυξημένη συχνότητα εντερικών κενώσεων με μη σχηματοποιημένα κόπρανα. Κάποιες φορές μπορεί να παρουσιαστεί ένα σύμπτωμα ατελούς κένωσης, που αναγκάζει τον ασθενή να επισκέπτεται την τουαλέτα επαναλαμβανόμενα, χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Αυτό ονομάζεται άκαρπο σφίξιμο κένωσης του εντέρου. Εκτός από την CRC (Καρκίνος του Ορθού), άλλες συνηθισμένες αιτίες μπορεί να είναι οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου ή η οφειλόμενη σε κολίτιδα άλλης αιτιολογίας, εκκολπομάτωση κ.τ.λ. Οι εξετάσεις είναι σχεδόν πάντα απαραίτητες στην περίπτωση που υπάρχει επίμονη διάρροια.

Η εναλλαγή Δυσκοιλιότητας-Διάρροιας είναι ιδιαιτέρως ύποπτη όταν εμφανίζεται επί μακρόν μετά την ηλικία των 50. Αντιθέτως, προκαλείται συχνά εξαιτίας του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου αν ο ασθενής είναι μικρότερος από 40 ετών. Συνήθως απαιτούνται εξετάσεις.

3. Κοιλιακό Άλγος

Κοιλιακό άλγος έχουμε βιώσει όλοι κάποια στιγμή της ζωής μας. Υπάρχουν πολλοί τύποι κοιλιακού άλγους που προκαλούνται τόσο από κάποιο όργανο εντός της κοιλιάς, όσο και από όργανα εκτός αυτής, όπως είναι το στήθος, η σπονδυλική στήλη κτλ. Προφανώς, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κοιλιακού άλγους, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι καλοήθεις και προκειμένου να γίνει διάγνωση χρειάζεται πολύ συχνά να προηγηθεί λεπτομερής προσεκτική συνεδρία και αρκετές εξετάσεις.

Το κοιλιακό άλγος είναι ύποπτο για CRC, μόνο όταν συσχετίζεται με κάποια από τα άλλα προαναφερθέντα συμπτώματα ή στην περίπτωση που ψηλαφιέται κοιλιακή μάζα.

4. Αναιμία

Η ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία, με χαμηλές τιμές αίματος, χρειάζεται εξέταση εντέρου και στομάχου, προκειμένου να εντοπιστεί τυχόν αργή απώλεια αίματος από ελάχιστη αιμορραγία, η οποία μπορεί να έχει ενδεχομένως προκληθεί από καρκίνο.